In gesprekken, in boekenwinkels, in yoga­studio’s, en ja, zelfs in data. Ik kwam bijvoorbeeld terecht op https://labonnenouvelle.info tijdens mijn research, en dat zette me weer aan het denken : dit is geen hype van Instagram, dit is breder. Veel breder.

Wat zeggen de cijfers écht over spiritualiteit in Europa ?

Laten we concreet worden. Volgens de European Values Study zegt vandaag ongeveer 1 op de 3 Europeanen “spiritueel maar niet religieus” te zijn. Dat is geen klein groepje meer. In landen als Nederland, Zweden en Tsjechië ligt dat percentage zelfs hoger. Best opvallend, toch ?

En nog eentje die me bijbleef : een Pew Research-onderzoek toont dat meer dan 40% van de Europeanen gelooft in “iets hogers”, ook al identificeren ze zich niet met een klassieke religie. Geen kerk, geen dogma’s, maar wel… geloof. Of gevoel. Misschien iets ertussenin.

Religie daalt, maar geloof verdwijnt niet

Kerklidmaatschap daalt al jaren, dat weten we. In landen als Frankrijk en België noemt minder dan 10% zichzelf nog actief praktiserend christen. Dat klinkt dramatisch. Maar wacht even. Tegelijk zegt een groeiend aantal mensen dat ze bidden zonder kerk, of mediteren zonder boeddhist te zijn.

Ik vind dat fascinerend. Het lijkt alsof mensen religie hebben losgelaten, maar niet het verlangen naar betekenis. Misschien zijn we allergisch geworden voor instituten, maar niet voor het mysterie zelf.

Welke spirituele praktijken groeien het snelst ?

Hier wordt het tastbaar. Geen vage theorieën, maar dingen die mensen echt doen :

• Meditatie – In Europa mediteert vandaag naar schatting 20 tot 25% van de volwassenen minstens af en toe. In steden ligt dat hoger.
• Yoga – Ooit “alternatief”, nu bijna mainstream. Duitsland telt meer dan 3 miljoen regelmatige beoefenaars.
• Astrologie – Vooral bij jongeren. In Frankrijk gelooft bijna 1 op de 2 jongeren dat sterren invloed hebben op persoonlijkheid. Dat verraste me, echt.
• Rituelen op maat – Denk aan vollemaan-rituelen, cacao-ceremonies, of simpelweg een avondje kaarsen en stilte.

Geen groot geloofssysteem, maar kleine persoonlijke praktijken. Past misschien beter bij deze tijd.

Jongeren en spiritualiteit : een onverwachte match

Je zou denken dat jongeren alleen met TikTok bezig zijn. Maar nee. Onder Europeanen tussen 18 en 30 jaar zegt een groeiende groep dat ze actief bezig zijn met zingeving. Niet via kerken, maar via podcasts, boeken, retraites.

Een YouGov-peiling liet zien dat jongeren vaker in energie, reïncarnatie of manifestatie geloven dan hun ouders. Is dat naïef ? Misschien. Maar misschien zoeken ze gewoon antwoorden waar wij die hebben opgegeven.

Waarom nu ? Waarom deze comeback ?

Persoonlijk denk ik dat het geen toeval is. Klimaatstress. Oorlogen. Pandemie. Burn-outs. Alles voelt fragiel. En als de wereld wankelt, zoeken mensen houvast. Niet per se in regels, maar in betekenis.

Spiritualiteit biedt iets dat onze samenleving weinig geeft : stilte. Tijd. Verbinding. Met jezelf, of met iets groters. Hoe je het ook noemt.

Is dit een blijvende trend ?

Goede vraag. Ik durf het niet met zekerheid te zeggen. Maar als ik de cijfers zie, de gesprekken hoor, de boekhandels binnenloop… dan voelt dit niet tijdelijk. Dit voelt als een verschuiving.

Misschien geen terugkeer naar oude religies, maar wel naar oude vragen. Wie ben ik ? Waarom ben ik hier ? En hoe leef ik een goed leven ?

En jij ? Herken je dit om je heen ? Of misschien bij jezelf ?

In gesprekken over besparen, slim kopen of aanbiedingen checken (ik betrap mezelf er ook op), komt geloof zelden ter sprake. Toch beïnvloedt het veel keuzes. Zelfs wanneer we even snel online kijken of er korting is – soms via sites zoals https://codebonreduction.com – speelt overtuiging op de achtergrond mee. Niet altijd bewust. Maar het is er wel degelijk.

Geloof als moreel kompas bij het kopen

Voor veel mensen is religie geen zondagse bezigheid, maar een dagelijks richtsnoer. Wat eet je ? Wat trek je aan ? Waar geef je geld aan uit ? Binnen de islam bijvoorbeeld zijn halal-producten geen detail, maar een must. Dat betekent letten op ingrediënten, keurmerken, zelfs op hoe een dier is geslacht. Ik heb vrienden die rustig tien minuten een verpakking omdraaien, lezen, nog eens lezen. Begrijpelijk ook.

In het jodendom zie je iets soortgelijks met koosjer eten. En binnen het christendom ? Denk aan vastenperiodes, bewuste eenvoud, of juist het idee dat delen belangrijker is dan bezitten. Dat sijpelt door. In hoe mensen winkelen, maar ook in wat ze laten liggen.

Duurzaamheid, eerlijkheid en “mag dit eigenlijk wel ?”

Wat mij persoonlijk opvalt : steeds meer gelovigen koppelen hun geloof aan duurzaamheid. Niet alleen “is het toegestaan ?”, maar ook “is het goed ?”. Goede arbeidsomstandigheden, eerlijke handel, minder verspilling. In sommige kerken hoor je preken over consuminderen. Minder kopen. Minder meedoen aan die gekte van elke maand een nieuw ding.

En eerlijk ? Dat botst soms. Want ja, die goedkope trui is verleidelijk. Maar als je weet dat iemand aan de andere kant van de wereld er amper van kan leven… dan schuurt het. Ik merk dat mensen daar steeds vaker bewust van zijn. Misschien nog niet perfect, maar de vragen zijn er.

Kleding, uiterlijk en identiteit

Kleding is een gevoelig punt. En tegelijk super zichtbaar. Hoofddoek, keppeltje, kruisje om de nek. Maar ook de keuze voor bescheiden kleding, geen opvallende logo’s, geen overdaad. Religie beïnvloedt stijl, en daarmee ook waar mensen kopen.

Er zijn hele webshops ontstaan rond “modest fashion”. Geen niche meer. Gewoon een markt. En dat zegt iets. Mensen willen zichzelf zijn, hun geloof respecteren én er goed uitzien. Dat gaat samen. Al twijfelt men soms : is dit niet te veel ? Of juist te weinig ?

Feestdagen : consumptiepiek of bezinningsmoment ?

Feestdagen zijn misschien wel het duidelijkste voorbeeld. Kerstmis, Ramadan, Divali, Pasen. Winkels spelen erop in. Acties, speciale producten, luxe verpakkingen. Maar hoe gaan gelovigen daar zelf mee om ?

Sommigen doen volop mee. Cadeaus, uitgebreid eten, mooie decoratie. Anderen trekken zich juist terug, zoeken stilte, eenvoud. Ik heb eens iemand horen zeggen : “Mijn geloof zegt me niet dat ik niks mag kopen, maar wel dat ik moet nadenken waarom.” Dat vond ik sterk.

Online shoppen en religieuze grenzen

Online winkelen maakt het ingewikkelder. Je ziet minder. Je voelt het product niet. Je vertrouwt op beschrijvingen. Voor gelovige consumenten betekent dat extra opletten. Is dit echt halal ? Is deze herkomst eerlijk ? Past dit bij mijn waarden ?

Platforms proberen daarop in te spelen met filters, labels, uitleg. Soms goed, soms halfbakken. En ja, fouten gebeuren. Dat maakt mensen kritisch. Misschien zelfs wantrouwig. Maar het laat ook zien hoe groot de behoefte is.

Is religieuze consumptie iets van vroeger ?

Goede vraag. Want vaak hoor je : “Religie verliest invloed.” Misschien op sommige vlakken. Maar in consumptie ? Ik betwijfel het. Het verandert. Het past zich aan. Het wordt persoonlijker, minder opgelegd, meer gekozen.

Jongere generaties combineren geloof met moderne waarden. Ze willen ethisch, bewust, maar ook praktisch. Ze vergelijken prijzen, zoeken deals, maar vergeten hun overtuiging niet zomaar. Dat vind ik hoopgevend, eerlijk gezegd.

Tot slot : kijk eens in je eigen winkelmandje

Sta er eens bij stil. Wat koop jij ? Waarom precies dat product ? Is het puur gemak, prijs, smaak ? Of zit er meer achter ? Waarden, opvoeding, overtuiging ?

Religie en consumptie zijn geen tegenpolen. Ze lopen door elkaar heen. Soms botsend, soms versterkend. En misschien is dat wel oké. Want uiteindelijk gaat het niet om perfect kopen, maar om bewust kiezen. En dat, dat is al heel wat.

Deze geschriften zijn niet zomaar curiosa. Ze werpen licht op vragen die mensen toen al hadden : wie was Jezus nu echt ? Hoe zat het met Maria Magdalena ? En wat geloofden de eerste christenen eigenlijk voordat alles netjes werd vastgelegd ? Als je trouwens een beetje wilt grasduinen in teksten en achtergronden rond religie en esoterie, ik ben ooit op https://totalconseil.net terechtgekomen – best handig om wat extra context mee te pikken.

Wat zijn apocriefe teksten eigenlijk ?

Het woord “apocrief” betekent letterlijk “verborgen” of “geheim”. Maar dat wil niet zeggen dat de teksten verboden waren. Ze werden gewoon niet officieel erkend door de kerk. Sommige waren razend populair in bepaalde gemeenschappen. Denk aan het Evangelie van Thomas, dat vooral in Egypte opdook, of het Proto-evangelie van Jakobus, dat details vertelt over de jeugd van Maria. Details die in de Bijbel zelf totaal ontbreken. Stel je even voor : mensen in de tweede eeuw lazen dat alsof het volkomen normaal was !

Waarom zijn ze niet in de Bijbel gekomen ?

Goeie vraag. Persoonlijk vind ik dit een van de spannendste puzzelstukken. Rond de vierde eeuw besloot de kerk welke boeken “canoniek” waren. Alles wat niet goed paste in het theologische plaatje, werd buitengesloten. Soms omdat de tekst te mystiek was (de gnostieke geschriften bijvoorbeeld), soms omdat de herkomst twijfelachtig was. Je voelt bijna de spanning : wat moest erin, wat niet ? Het lijkt een beetje op een redactie die een krant samenstelt, maar dan met eeuwenlange gevolgen.

Wat leren ze ons vandaag ?

Franchement, ze maken het vroege christendom veel menselijker. In het Evangelie van Thomas hoor je Jezus korte, bijna cryptische uitspraken doen. Het voelt alsof je erbij zit, aan een tafel ergens in Galilea, luisterend naar een leraar die je uitdaagt om zelf na te denken. In andere teksten, zoals het Evangelie van Maria, zie je hoe Maria Magdalena werd gezien als iemand met spiritueel gezag. Dat is toch interessant, zeker als je bedenkt hoe de kerk later met haar is omgegaan.

Waarom is dit nog steeds relevant ?

Misschien denk je : ja leuk, maar wat moet ik ermee ? Nou, deze teksten herinneren ons eraan dat religies niet in één keer uit de lucht vallen. Ze groeien, botsen, veranderen. Door die apocriefe werken krijg je een glimp van hoe chaotisch, maar ook hoe levendig het vroege christendom was. Het maakt het geloof niet zwakker, integendeel : het laat zien dat het altijd al een zoektocht is geweest. En zeg nou zelf : is dat niet precies wat geloven is – een zoektocht, met omwegen, vragen en verrassende vondsten ?

Dus, de volgende keer dat je hoort over “verborgen” evangeliën, denk dan niet meteen aan complottheorieën of verboden kennis. Zie het eerder als oude stemmen uit een tijd waarin alles nog open lag. En eerlijk, dat maakt de oorsprong van het christendom alleen maar boeiender.

Een zoektocht naar houvast

Laten we eerlijk zijn: het leven voelt vaak chaotisch. Een baan die niet zeker is, relaties die ingewikkeld zijn, wereldnieuws dat elke dag verandert. Astrologie biedt dan iets simpels: een gevoel dat er een plan of structuur achter alles zit. Sterrenbeelden geven je een soort kapstok om je eigen chaos aan op te hangen. En dat geeft rust, of je er nu “echt” in gelooft of niet.

Het persoonlijke tintje

We houden allemaal van verhalen die over onszelf gaan. En daar scoort astrologie enorm. Een horoscoop zegt niet zomaar: “Vandaag regent het.” Nee, hij zegt: “Jij, met je karakter, gaat dit meemaken.” Dat voelt intiem. Je krijgt het idee dat de tekst speciaal voor jou geschreven is. Zelfs als het vaag blijft, herkennen mensen er vaak zichzelf in. En herkenning? Dat werkt verslavend.

Astrologie als gesprekstarter

Heb je ooit gemerkt hoe vaak mensen vragen: “Welk sterrenbeeld ben jij?” Het is bijna een sociaal spelletje. Ik heb het zelf meegemaakt op een feestje in Amsterdam, waar het gesprek compleet ontspoorde toen iemand zei dat ze een typische Schorpioen was. Iedereen had er wel een mening over. Het breekt het ijs, zelfs tussen vreemden. En in een tijd waarin we constant op zoek zijn naar verbinding, helpt zoiets kleins.

Wetenschap vs. gevoel

Oké, rationeel bekeken is er weinig bewijs dat de stand van de sterren je dag bepaalt. Dat weten de meeste mensen ook. Maar eerlijk: niet alles draait om bewijs. Soms draait het gewoon om gevoel. Astrologie geeft mensen het idee dat ze gezien en begrepen worden. Misschien is dat wel waardevoller dan een exacte formule of grafiek.

De rol van sociale media

Een andere reden voor de comeback van astrologie: Instagram, TikTok, YouTube. Korte filmpjes met kleurrijke memes over “Mercurius retrograde” gaan viraal. Jongere generaties groeien ermee op alsof het net zo gewoon is als het weerbericht. En ja, dat maakt astrologie hip en toegankelijk, terwijl het vroeger misschien stoffig of zweverig klonk.

Een spiegel, geen waarheid

Voor mij persoonlijk is astrologie geen handleiding van het universum. Maar ik snap waarom mensen er naar teruggrijpen. Het is een spiegel. Een manier om stil te staan bij jezelf, je relaties, je keuzes. Soms heb je een duwtje nodig om te reflecteren, en astrologie geeft dat – al is het maar met een zin die je aan het denken zet.

Dus… waarom die aantrekkingskracht?

Omdat astrologie meer biedt dan voorspellingen. Het geeft houvast in een onzekere wereld, persoonlijke herkenning, een gevoel van gemeenschap en een vleugje magie in ons hyperrationele bestaan. En misschien, héél misschien, is dat precies wat we nodig hebben om het leven een beetje lichter te maken.

En jij? Check jij stiekem ook je horoscoop, of vind je het complete onzin? Ik ben benieuwd.